Miażdżyca

Miażdżyca jest chorobą ogólnoustrojową - polega na tworzeniu się w naczyniach krwionośnych, a szczególnie w tętnicach, zmian nazywanych płytkami miażdżycowymi. Płytki takie składają się głównie z substancji tłuszczowych a zwłaszcza cholesterolu. Płytka miażdżycowa rośnie latami zwężając światło naczynia.

Szczególnie groźne są te płytki miażdżycowe, w których wnętrzu toczy się proces zapalny. W toku zapalenia może dojść do osłabienia i ostatecznie pęknięcia błony oddzielającej zawartość płytki od krwi. Odsłonięcie substancji tłuszczowych znajdujących się we wnętrzu płytki pobudza układ krzepnięcia krwi i prowadzi do powstania zakrzepu. Zakrzep ten może z kolei spowodować całkowite zamknięcie naczynia.

Miażdżyca tętnic jest najczęściej występującą chorobą tętnic kończyn dolnych - dotyczy ponad 50% populacji powyżej 40 roku życia i blisko 90% populacji powyżej 70 roku życia. Pierwsze badanie, które polega na stwierdzeniu, czy tętno jest wyczuwalne w nodze, wykonują lekarze pierwszego kontaktu. Jeśli lekarz odkryje zaburzenie tętna, wówczas pacjent powinien trafić do poradni chirurgicznej, gdzie kolejnym krokiem jest wykonanie badania dopplerowskiego, czyli badania przepływów w tętnicach.

Najłagodniejszą postacią choroby są krótkie zwężenia tętnic, powstające w wyniku zatkania światła tętnicy na pewnym krótkim odcinku. W takim przypadku stosuje się leczenie chirurgiczne, które polega na poszerzeniu zwężenia poprzez wstawienie tzw. stentów lub wstawieniu fragmentu naczynia omijającego zator. Dzięki tym zabiegom można radykalnie poprawić stan pacjenta. Natomiast w sytuacji, kiedy cała tętnica jest zarośnięta, podejmuje się próby leczenia farmakologicznego, a następnie dokonuje zabiegu ograniczającego niedokrwienie.

W zaawansowanym stadium choroby pojawia się brak czucia np. w stopie, na nodze powstają owrzodzenia, a ból występuje także w spoczynku. Sen jest możliwy jedynie w pozycji z nogą spuszczoną z łóżka w dół. Wyraźnie widoczne staje się wyniszczenie pacjenta chorobą. W tym stadium choroby niestety nie można już liczyć na zabieg rekonstrukcyjny, zazwyczaj konieczna jest amputacja nogi.

Choroby tętnic kończyn dolnych dotyczą zazwyczaj osób starszych, które mają mało ruchu, nie muszą pokonywać dużych odległości i dlatego początkowo dolegliwości nie są dla nich zbyt dokuczliwe. Choroba nie leczona rozwija się jednak nadal i pojawiają się bóle nocne spoczynkowe - najczęściej dopiero wówczas pacjent trafia do lekarza, a na skuteczne leczenie przeważnie jest już za późno. Dlatego jeśli tylko poczujemy, że podczas chodzenia bolą nas łydki, nogi marzną w nocy, a dystans, który możemy pokonać bez dolegliwości skrócił się z 1 km do 0,5 km, należy bezwzględnie zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu.

Miażdżyca jest chorobą wynikającą ze stylu życia, a więc człowiek ma wpływ na jej wystąpienie lub uniknięcie. Należy do chorób cywilizacyjnych - częstość jej występowania zwiększa się wraz ze wzrostem poziomu rozwoju społeczeństwa.

Miażdżycy nie da się wyleczyć, można natomiast spowolnić jej postęp dzięki stosowaniu odpowiedniej diety ubogiej w cholesterol i tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, przyjmowanie leków normalizujących stężenie cholesterolu, leczenie nadciśnienia tętniczego, zaprzestanie palenia papierosów oraz regularny wysiłek fizyczny.

Nie można jednak przesadzać i całkowicie wyeliminować z diety cholesterol, gdyż taki sposób odżywiania również jest szkodliwy - jeżeli organizm nie otrzyma cholesterolu z zewnątrz, wytworzy go sobie sam, a taki cholesterol jest trudny do usunięcia. Prowadzenie właściwej gospodarki tłuszczowej jest podstawą profilaktyki wszystkich chorób serca i chorób naczyń.